Gotowy jadłospis czy intuicja? Jak kontrolować jedzenie i kalorie?
Dual Systems Theory – jak podejmujemy decyzje o jedzeniu?
Aby zrozumieć intuicyjne odżywianie, musimy poznać, jak działa nasz mózg. Dual Systems Theory opisuje dwa systemy podejmowania decyzji:
🔹 System 1 – intuicyjny, szybki, automatyczny. Oparty na instynktach i emocjach.
🔹 System 2 – analityczny, świadomy, wymagający wysiłku poznawczego i samokontroli.
Problem? System 1 często przejmuje kontrolę nad naszym odżywianiem. To dlatego tak trudno nam oprzeć się wysoko przetworzonej żywności bogatej w kalorie – nasze mózgi są zaprogramowane do szukania jak największej ilości energii w najmniejszej porcji jedzenia.
Od czego zależy, co jemy?
W dietetyce można wyróżnić trzy główne systemy sterujące wyborem jedzenia:
🥦 System homeostatyczny – odpowiada za uczucie głodu i sytości. Jest powiązany z poziomem leptyny i greliny.
🍩 System nagrody (hedoniczny) – skłania nas do jedzenia dla przyjemności. Silnie uzależniony od dopaminy, szczególnie reaguje na kombinację tłuszczu + cukru (np. fast food, słodycze).
🧠 Kontrola wykonawcza – zdolność do planowania, samokontroli i świadomego podejmowania decyzji (np. trzymanie się jadłospisu gotowego lub korzystanie z kalkulatora kalorii).
Problem? System homeostatyczny rzadko się aktywuje, bo w dzisiejszym świecie rzadko doświadczamy prawdziwego głodu. Natomiast system nagrody działa na pełnych obrotach, skłaniając nas do podjadania i spożywania kalorii ponad nasze zapotrzebowanie.
Intuicyjne jedzenie – czy to działa?
Popularna koncepcja „intuicyjnego jedzenia” zakłada, że można ufać swojemu ciału i jeść zgodnie z sygnałami głodu i sytości. To jednak działa tylko pod jednym warunkiem – jeśli masz już wypracowane zdrowe nawyki żywieniowe.
Dla osób, które:
❌ Mają tendencję do emocjonalnego jedzenia
❌ Często sięgają po wysoko przetworzone produkty
❌ Nie mają regularnych posiłków
…intuicyjne jedzenie często oznacza przejadanie się i wybieranie produktów nagradzanych przez system dopaminowy.
Jak przejąć kontrolę nad odżywianiem?
Zamiast liczyć na intuicję, warto stworzyć strukturę, która wspiera dobre decyzje. Oto kilka strategii:
✅ Dieta online i gotowy jadłospis – planowanie posiłków pomaga trzymać się zdrowych nawyków.
✅ Kalkulator kalorii – kontrolowanie spożycia kalorii, zwłaszcza na początku, daje świadomość, ile naprawdę jesz.
✅ Białko w każdym posiłku – stabilizuje poziom cukru i zmniejsza apetyt.
✅ Więcej błonnika – poprawia sytość i reguluje trawienie.
✅ Nawodnienie – często mylimy pragnienie z głodem.
✅ Aktywność fizyczna – wspiera kontrolę apetytu i poprawia samopoczucie.
✅ Mindful eating – świadome jedzenie pomaga odróżnić prawdziwy głód od zachcianek.
Podsumowanie
Jeśli nie masz ugruntowanych zdrowych nawyków, intuicja może Cię zwodzić. Zamiast polegać na instynkcie, warto skorzystać z diety online, gotowego jadłospisu lub kalkulatora kalorii. Wprowadzenie drobnych zmian pomoże Ci nie tylko lepiej kontrolować jedzenie, ale też poprawić zdrowie i samopoczucie.
📩 Chcesz łatwiej trzymać się zdrowej diety? Skontaktuj się ze mną.
Bibliografia:
[1]https://www.sciencedirect.com/…/pii/S0065260108602609
[2]https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/26011903
[3]https://www.instagram.com/p/B8E8dsblPFn/
